Finansal Okuryazarlık Nedir? Nasıl Geliştirilir?

İçerikler

Finans & Girişimcilik

Finansal Okuryazarlık Nedir? Nasıl Geliştirilir



Düşük riskli yatırımlar yapmak, bütçe yönetmek ve parayı verimli kullanmak… Tüm bunlarda başarılı olmak, finansal açıdan yeterli bilgi birikimine sahip olmayı gerektirir. Bu noktada ise finansal okuryazarlık kavramı karşımıza çıkıyor. Peki finansal okuryazarlık tam olarak ne demek?


Finansal Okuryazarlık Ne Demek?

Diğer adı mali yazarlık olan finansal okuryazarlık; finansal hedeflere ulaşmayı, dünyada gelişen finansal değişiklikleri öğrenmeyi, anlamayı ve finansal riskleri yönetmeyi sağlayan bilgi ve becerileri ifade eder. Yani finans okuryazarlığı olan birisi ekonomi ve yatırımla ilgili birçok terimi kolaylıkla anlayabilir ve finansal risklerini daha kolay yönetebilir.


Finansal Okuryazarlığın Temelleri Nedir?

Finansal okuryazarlık kavramının ortaya çıkmaya başlaması 1737'de Benjamin Franklin'in zengin olacaklara ipuçları konulu bir köşe yazısıyla oldu. Ardından Londra’da bir bankanın yöneticisi olan James Gilbart, 1849'da bankacı tutmakla ilgili tavsiyeler konulu bir makale yayımlamasıyla finansal okuryazarlık daha da anlam kazanmaya başladı. 


20. Yüzyıl’da dünya genelinde okullarda ev ekonomisi, aile ekonomisi veya tüketici ekonomisi başlıkları altında dersler verilmeye başlandı. Günümüzde ise finansal okuryazarlığı destekleyen, finansal okuryazarlık eğitimleri düzenleyen, kaynaklar sunan, araştırmalar yapan ve kar amacı gütmeyen kuruluşlar bulunuyor. Jump$tart Coalition, National Endowment for Financial Education (ABD Ulusal Finansal Eğitim Vakfı), ve Council for Economic Education (Ekonomik Eğitim Konseyi) gibi kuruluşlar bunlardan bazılarıdır. 


Finansal Okuryazarlık Sadece Dijital Medyada Mıdır?




Hayır, finansal okuryazarlık konusunda kendini geliştirmek için dijital medya dışında da birçok kaynak kullanabilirsin. Mesela banka ve finans kuruluşlarının düzenlediği ücretsiz finansal okuryazarlık eğitimi ve seminerine katılabilirsin, ekonomistlerin köşe yazılarını, kitaplarını ve makalelerini okuyabilirsin ve üniversite kapsamında eğitim alabilirsin.


Ekonomik Jargonunu Tanımak Finansal Okuryazarlıkta Önemli Midir?

Evet, ekonomik terimleri bilmen ve bu terimlere hakim olman gerekir. Çünkü finansal okuryazar olmanın ilk şartlarından biri ekonomik dili bilmek ve anlayabilmektir. Ardından literatüre hakim olman beklenir. Mali okuryazar olmaya karar verdiysen bilmen gereken terimlerden bazılarını şu şekilde sıralayalım: 

⦁ Faiz: Borç veya yatırım için ödenen para miktarıdır.

⦁ Faiz oranı: Borç veya yatırım için ödenen faiz miktarının yıllık olarak ifade edildiği orandır.

⦁ Anapara: Borç veya yatırımın ilk yapıldığı zaman verilen para miktarı.

⦁ Enflasyon: Fiyatların genel olarak sürekli ve hissedilir artışını ifade eden durumdur.

⦁ Basit faiz: Bir miktar paranın belli bir dönem içerisinde faizlendirilmesidir. Yani 100 TL’yi, %10 basit faiz yatırım hesabına 1 yıllığına yatırdığında yıl sonunda 110 TL’ye sahip olursun. 2 yıl sonunda ise yine 10 TL artış olur ve hesaptaki para 120 TL tutara yükselir.

 ⦁ Bileşik faiz: Kazanılan faizin anaparaya ilave edilmesinin ardından bu miktara tekrar faizin uygulanmasıdır. Basit faizdeki örnekten yola çıkarsak: 100 TL, bir yıl sonunda 110 TL olur. Ancak 2. yılın sonunda ilk yatırdığın para üzerinden değil toplamı üzerinden faiz alırsın. Yani 110 TL üzerinden %10’luk bir faiz alırsın. Sonuç olarak hesaptaki para, 121 TL tutara yükselir.

Bunlar dışında yıllık yüzde oranı (Annual percentage rate), ödeme periyodu, ödeme planı, borç yönetimi, gayrimenkul yatırımı, borsa ve hisse senedi yatırımı gibi terimleri de bilmen gerekir. Bu terimleri bilmek, finansal okuryazarlıkta daha ileri seviyeye ulaşmana ve finansal piyasaları daha iyi kavramana yardımcı olur.


Ayrıca yatırım yapmak konusunda ayrıntılı bilgiler elde etmek istersen, "Kazanç Sağlamanın Püf Noktaları: Yatırım Nasıl Yapılır?” başlıklı yazıyı okuyabilirsin.


Finansal Okuryazarlık Nasıl Geliştirilebilir?